(HCMA4) - Hai mươi năm xây dựng, Học viện Chính trị khu vực IV khẳng định vai trò trung tâm đào tạo, nghiên cứu lý luận chính trị của đồng bằng sông Cửu Long; kiên định mục tiêu, phát triển bền vững.
Hai mươi năm – nếu đo bằng lịch sử dân tộc thì chỉ là một lát cắt mỏng, nhưng nếu nhìn từ hành trình xây dựng một thiết chế đào tạo lý luận chính trị thì đó là quãng thời gian đủ dài để định hình bản sắc, khẳng định vị thế và thử thách bản lĩnh. Học viện Chính trị khu vực IV ra đời không chỉ để “lấp chỗ trống” về mặt tổ chức trong hệ thống Trường Đảng, mà sâu xa hơn, để trả lời một câu hỏi lớn của thực tiễn: ai sẽ trực tiếp đào tạo, rèn luyện tư duy lý luận và bản lĩnh chính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở vùng đồng bằng sông Cửu Long – vùng đất vừa giàu tiềm năng, vừa chất chứa những thách thức chiến lược?
Lễ công bố quyết định thành lập Học viện Chính trị khu vực IV
Từ năm 2006 đến năm 2026, Học viện Chính trị khu vực IV đã đi qua một hành trình không bằng phẳng, nhưng nhất quán về mục tiêu và kiên định về phương hướng. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn về cơ sở vật chất, nhân lực và kinh nghiệm quản trị, Học viện từng bước trưởng thành, trở thành trung tâm đào tạo cao cấp lý luận chính trị, trung tâm nghiên cứu khoa học lý luận và tổng kết thực tiễn có uy tín của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Hai mươi năm ấy là kết tinh của trí tuệ tập thể, của sự cống hiến thầm lặng nhưng bền bỉ của nhiều thế hệ cán bộ, giảng viên, viên chức và học viên; đồng thời phản ánh sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo nhất quán của Đảng, Nhà nước và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
1. Bối cảnh ra đời và ý nghĩa chiến lược
Sự ra đời của Học viện Chính trị khu vực IV là kết quả của một tầm nhìn chiến lược, xuất phát từ yêu cầu khách quan của sự nghiệp đổi mới và từ vị trí đặc biệt quan trọng của vùng đồng bằng sông Cửu Long đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Đây là vùng đất hội tụ nhiều yếu tố chiến lược: trung tâm sản xuất nông nghiệp lớn nhất cả nước, địa bàn trọng yếu về quốc phòng – an ninh, không gian giao thoa văn hóa – tôn giáo – dân tộc phong phú, đồng thời là khu vực chịu tác động trực tiếp và nặng nề nhất của biến đổi khí hậu.
Trong một thời gian dài, công tác đào tạo cao cấp lý luận chính trị cho cán bộ của vùng chủ yếu phải tổ chức ở xa, vừa tốn kém nguồn lực, vừa hạn chế khả năng gắn kết chặt chẽ giữa lý luận với thực tiễn địa phương. Thực tiễn đó đòi hỏi phải có một trung tâm đào tạo và nghiên cứu lý luận chính trị đặt ngay tại vùng, đủ năng lực lý giải những vấn đề đang đặt ra, đồng thời tham mưu, đề xuất các giải pháp phát triển phù hợp với đặc thù của đồng bằng sông Cửu Long.
Việc thành lập Học viện Chính trị khu vực IV vì vậy không chỉ là một quyết định về tổ chức bộ máy, mà là một bước đi chiến lược nhằm tăng cường năng lực lãnh đạo của Đảng thông qua việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Học viện được giao sứ mệnh vừa đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý, vừa nghiên cứu khoa học lý luận chính trị, tổng kết thực tiễn và tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ “tuyến đầu” của thực tiễn vùng.
2. Giai đoạn hình thành và đặt nền móng (2006 - 2012)
Những năm đầu xây dựng Học viện Chính trị khu vực IV là giai đoạn thử thách ý chí, bản lĩnh và năng lực tổ chức của tập thể lãnh đạo, cán bộ, giảng viên. Trong điều kiện xuất phát điểm thấp, cơ sở vật chất thiếu thốn, đội ngũ cán bộ còn mỏng, Học viện đã lựa chọn cách làm căn cơ: xây dựng nền móng vững chắc, đi từng bước chắc chắn, lấy kỷ cương làm điểm tựa, lấy đoàn kết làm động lực và lấy chất lượng làm thước đo.
Trọng tâm trước hết là kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chuẩn của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Song song với đó, công tác cán bộ được đặc biệt coi trọng, không chạy theo số lượng mà chú trọng chất lượng và tính kế thừa. Việc xây dựng đội ngũ giảng viên vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa có trình độ chuyên môn, khả năng nghiên cứu và phương pháp sư phạm phù hợp được xác định là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa lâu dài.
Hội nghị tổng kết 5 năm hoạt động
Trong đào tạo, Học viện nhanh chóng triển khai các lớp cao cấp lý luận chính trị, bảo đảm đúng chương trình, nội dung thống nhất, đồng thời từng bước gắn lý luận với thực tiễn sinh động của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Chính trong giai đoạn này, phong cách đào tạo đặc trưng của Học viện được hình thành: lý luận phải gắn với thực tiễn, học để làm, học để nâng cao năng lực tư duy chiến lược và khả năng giải quyết vấn đề trong thực tiễn lãnh đạo, quản lý.
3. Giai đoạn củng cố và phát triển toàn diện (2012 - 2018)
Bước sang giai đoạn 2012–2018, yêu cầu đặt ra đối với Học viện Chính trị khu vực IV không chỉ là duy trì hoạt động ổn định, mà là phải nâng tầm chất lượng và khẳng định vị thế. Đây là giai đoạn Đảng ta đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng; yêu cầu nâng cao năng lực cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng đặt ra ngày càng cao; đồng bằng sông Cửu Long đứng trước những biến động lớn về kinh tế, xã hội và môi trường.
Trước bối cảnh đó, Học viện tập trung nâng cao chất lượng đào tạo theo hướng chuẩn hóa và thực chất. Kỷ cương, kỷ luật học tập được tăng cường; phương pháp giảng dạy từng bước đổi mới theo hướng phát huy tư duy phản biện, khả năng phân tích và vận dụng của học viên. Nội dung đào tạo ngày càng đi sâu vào những vấn đề thực tiễn của vùng, giúp học viên không chỉ “nắm lý luận”, mà còn “hiểu thực tiễn” và “làm chủ thực tiễn”.
Lễ khởi công xây dựng trụ sở Học viện Chính trị khu vực IV
Hoạt động nghiên cứu khoa học trong giai đoạn này có bước phát triển rõ rệt. Nhiều đề tài, đề án khoa học tập trung làm rõ những vấn đề lớn của vùng như phát triển bền vững, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, vấn đề dân tộc – tôn giáo, bảo đảm quốc phòng – an ninh trong điều kiện mới. Kết quả nghiên cứu từng bước khẳng định vai trò của Học viện như một địa chỉ khoa học tin cậy, có khả năng cung cấp luận cứ phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý ở địa phương.
4. Giai đoạn đổi mới, hội nhập và phát triển bền vững (2018 - 2026)
Những năm gần đây, thế giới và khu vực biến động nhanh chóng, phức tạp; các thách thức an ninh phi truyền thống, chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Đối với đồng bằng sông Cửu Long, yêu cầu phát triển nhanh nhưng bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu trở thành nhiệm vụ chiến lược mang tính sống còn.
Trong bối cảnh đó, Học viện Chính trị khu vực IV tiếp tục đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động. Chương trình đào tạo được cập nhật kịp thời các nghị quyết, kết luận mới của Đảng; tăng cường các nội dung về quản trị phát triển, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và quản lý phát triển vùng. Hoạt động nghiên cứu khoa học được định hướng rõ hơn vào tổng kết thực tiễn, dự báo xu hướng và tham mưu chính sách cho sự phát triển của vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Đồng thời, Học viện chú trọng xây dựng văn hóa tổ chức, coi đây là nền tảng tinh thần cho sự phát triển bền vững. Kỷ cương được giữ vững, đoàn kết được củng cố, tinh thần trách nhiệm và khát vọng cống hiến được lan tỏa trong toàn thể cán bộ, giảng viên, viên chức và học viên.
5. Những đóng góp và bài học kinh nghiệm
Sau 20 năm xây dựng và phát triển, Học viện Chính trị khu vực IV đã khẳng định vai trò không thể thay thế trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của vùng đồng bằng sông Cửu Long. Hàng chục nghìn lượt cán bộ đã được đào tạo, bồi dưỡng; nhiều kết quả nghiên cứu khoa học có giá trị đã được công bố và ứng dụng vào thực tiễn; nền tảng tư tưởng của Đảng được củng cố vững chắc thông qua hoạt động giáo dục lý luận và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Trụ sở Học viện Chính trị khu vực IV hiện tại
Thực tiễn 20 năm ấy cho thấy một số bài học có giá trị bền vững: kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng; gắn chặt lý luận với thực tiễn; coi trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên; phát huy sức mạnh đoàn kết; chủ động đổi mới để thích ứng với bối cảnh mới.
Hai mươi năm xây dựng và phát triển đã tạo nên diện mạo, bản sắc và uy tín của Học viện Chính trị khu vực IV. Những thành tựu đạt được không phải là điểm kết thúc, mà là nền tảng để Học viện tiếp tục vươn lên, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị và phát triển bền vững vùng đồng bằng sông Cửu Long. Với truyền thống đã được bồi đắp, với đội ngũ cán bộ, giảng viên bản lĩnh và tâm huyết, Học viện Chính trị khu vực IV có đủ cơ sở để tin tưởng vào một chặng đường phát triển mới – sâu sắc hơn về lý luận, gắn bó hơn với thực tiễn và xứng đáng với niềm tin của Đảng, Nhà nước và Nhân dân./.