(HCMA4) - Ngày Thương binh - Liệt sĩ hằng năm - dịp thiêng liêng để mỗi người dân tri ân các Anh hùng liệt sĩ, Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh, bệnh binh, gia đình có công với cách mạng. Đây còn là lời nhắc nhở mỗi thế hệ hôm nay tiếp tục gìn giữ, phát huy truyền thống yêu nước, lòng biết ơn và trách nhiệm đối với đất nước.
Lịch sử Việt Nam là lịch sử của những cuộc đấu tranh kiên cường để bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. Trên hành trình ấy, biết bao người con ưu tú của dân tộc đã ngã xuống, biết bao người mang trên mình thương tật suốt cuộc đời, biết bao gia đình chịu những mất mát không gì bù đắp được. Để ghi nhận những hy sinh to lớn ấy, ngày 27/7 hằng năm được chọn là Ngày Thương binh - Liệt sĩ. Trải qua nhiều thập kỷ, ngày 27/7 đã trở thành biểu tượng của đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”- một trong những giá trị văn hóa bền vững của dân tộc Việt Nam.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn xác định công tác chăm lo cho người có công với cách mạng là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài và thiêng liêng. Hệ thống chính sách ngày càng được hoàn thiện, bảo đảm phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế, xã hội của đất nước, hàng triệu lượt người có công và thân nhân đã được hưởng các chế độ về trợ cấp, chăm sóc sức khỏe, nhà ở, giáo dục, đào tạo nghề, việc làm và nhiều chính sách an sinh khác. Bên cạnh đó, công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, xác định danh tính liệt sĩ còn thiếu thông tin, tu bổ nghĩa trang liệt sĩ, xây dựng và bảo tồn các công trình ghi công tiếp tục được quan tâm triển khai.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cùng các đại biểu lãnh đạo thực hiện nghi lễ quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng (TPHCM). Ảnh Báo Quân đội nhân dân
Ngày Thương binh - Liệt sĩ là dịp để mỗi người nhìn lại lịch sử bằng lòng biết ơn, đồng thời xác định rõ trách nhiệm đối với hiện tại. Những thành tựu của đất nước hôm nay được xây dựng trên nền tảng của sự hy sinh, cống hiến của biết bao thế hệ đi trước. Vì vậy, phát triển đất nước bền vững, giữ gìn hòa bình, bảo vệ độc lập, chủ quyền và nâng cao đời sống nhân dân chính là sự tri ân thiết thực nhất đối với các Anh hùng liệt sĩ và người có công với cách mạng.
Những năm qua, phong trào “đền ơn đáp nghĩa” đã trở thành hoạt động thường xuyên ở khắp các địa phương. Từ việc xây dựng, sửa chữa nhà tình nghĩa, phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam Anh hùng; chăm sóc thương binh, bệnh binh; hỗ trợ gia đình liệt sĩ; các hoạt động thắp nến tri ân, dâng hương tại nghĩa trang liệt sĩ; gặp mặt nhân chứng lịch sử hay tổ chức các hành trình về nguồn... tất cả đều góp phần làm sâu sắc hơn ý nghĩa của lòng biết ơn. Điều đáng quý là những hoạt động ấy không chỉ diễn ra trong dịp 27/7 mà đã trở thành nét đẹp thường xuyên trong đời sống xã hội, thể hiện sự tri ân bằng hành động cụ thể chứ không chỉ bằng lời nói. Ở nhiều địa phương, phong trào “đền ơn đáp nghĩa”, xây dựng Quỹ “đền ơn đáp nghĩa”, phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, hỗ trợ gia đình chính sách, sửa chữa nhà tình nghĩa, chăm lo đời sống thương binh, bệnh binh đã trở thành hoạt động thường xuyên, lan tỏa tinh thần nhân ái trong cộng đồng.
Ngày 16/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 692/QĐ-TTg về Kế hoạch tổ chức các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1946 – 27/7/2027). Điểm đáng chú ý là yêu cầu các hoạt động phải trang trọng, hiệu quả, có chiều sâu, ưu tiên chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của người có công, tránh hình thức, phô trương, lãng phí. Đây là định hướng đúng, bởi giá trị của tri ân không nằm ở quy mô nghi lễ mà trước hết ở tác động thực tế đến cuộc sống của người có công và thân nhân. Kế hoạch xác định nhiều nhiệm vụ cụ thể: tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách; nâng cấp, sửa chữa, chỉnh trang các công trình ghi công liệt sĩ; cải thiện nhà ở cho người có công; chỉnh trang 52 trung tâm nuôi dưỡng và điều dưỡng người có công; phát động toàn dân thăm hỏi, chăm sóc, giúp đỡ thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và người có công; triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”; tổ chức các hoạt động tưởng niệm, thắp nến tri ân, triển lãm, giao lưu nghệ thuật và lễ kỷ niệm cấp Nhà nước.
Những nhiệm vụ ấy chỉ thực sự có ý nghĩa khi được kiểm chứng bằng kết quả. Một căn nhà xuống cấp cần được sửa trước mùa mưa; một thương binh nặng cần được tiếp cận dịch vụ y tế, phục hồi chức năng thuận lợi; một gia đình liệt sĩ cần được hướng dẫn hồ sơ tận tình; một nghĩa trang cần được chăm sóc thường xuyên, không phải chỉ “làm đẹp” trước lễ kỷ niệm. Ở cơ sở, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền cần nắm chắc hoàn cảnh từng gia đình chính sách, phân công đầu mối hỗ trợ và theo dõi đến cùng. Các nguồn đóng góp cho phong trào “Đền ơn đáp nghĩa” phải được quản lý công khai, minh bạch, đúng mục đích. Tri ân phải trở thành công việc bền bỉ, có địa chỉ, có trách nhiệm và có cơ chế giám sát.
Lòng biết ơn sẽ trở nên trọn vẹn hơn khi được chuyển hóa thành động lực xây dựng và phát triển đất nước. Đối với thế hệ trẻ hôm nay, tri ân những người đã hy sinh không chỉ là tưởng nhớ quá khứ mà còn là sống có trách nhiệm với hiện tại và tương lai. Học tập tốt, lao động sáng tạo, chấp hành pháp luật, giữ gìn đạo đức, bảo vệ chủ quyền quốc gia, tích cực tham gia chuyển đổi số, bảo vệ môi trường, xây dựng xã hội văn minh - đó chính là những cách thiết thực để tiếp nối truyền thống của các thế hệ cha anh.
Đặc biệt, việc giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ cần được coi là một nhiệm vụ lâu dài. Mỗi câu chuyện về sự hy sinh của các Anh hùng liệt sĩ, mỗi di tích lịch sử, mỗi nghĩa trang liệt sĩ đều là những “địa chỉ đỏ” giúp thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn giá trị của hòa bình, độc lập và cuộc sống mà mình đang được hưởng. Khi người trẻ được tiếp cận lịch sử bằng những trải nghiệm thực tế, những tư liệu chân thực và những câu chuyện giàu cảm xúc, lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm đối với Tổ quốc sẽ được bồi đắp một cách tự nhiên, bền vững.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, việc lan tỏa tinh thần “đền ơn đáp nghĩa” cũng cần có những phương thức mới. Nhiều địa phương đã số hóa hồ sơ người có công, xây dựng cơ sở dữ liệu về liệt sĩ, ứng dụng công nghệ trong quản lý nghĩa trang, kết nối thân nhân liệt sĩ và phổ biến các tư liệu lịch sử trên nền tảng số. Những bộ phim tài liệu, phóng sự, triển lãm trực tuyến, podcast hay các sản phẩm truyền thông trên mạng xã hội đang góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là giới trẻ. Khi công nghệ được sử dụng để gìn giữ ký ức và lan tỏa những giá trị nhân văn, truyền thống “đền ơn đáp nghĩa” sẽ tiếp tục được nối dài bằng những hình thức phù hợp với thời đại.
Mỗi cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học và mỗi người dân đều có thể góp phần gìn giữ và phát huy truyền thống tốt đẹp ấy bằng những việc làm phù hợp với điều kiện của mình. Một chuyến thăm hỏi gia đình chính sách, một suất học bổng dành cho con em người có công, một công trình thanh niên hướng về nghĩa trang liệt sĩ hay đơn giản là sự quan tâm, sẻ chia với những thương binh, bệnh binh trong cuộc sống hằng ngày đều mang ý nghĩa thiết thực. Khi lòng biết ơn trở thành hành động, những giá trị nhân văn sẽ được lan tỏa rộng khắp, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Lịch sử sẽ luôn được gìn giữ khi những giá trị tốt đẹp được tiếp nối trong cuộc sống hôm nay. Tri ân quá khứ không phải chỉ để sống với quá khứ, mà để có thêm động lực xây dựng tương lai. Mỗi thành tựu trong phát triển kinh tế, mỗi bước tiến về khoa học, giáo dục, chuyển đổi số hay hội nhập quốc tế đều càng có ý nghĩa khi được đặt trên nền tảng của lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước. Phát huy tinh thần “đền ơn đáp nghĩa” vì thế không chỉ là gìn giữ một truyền thống đẹp, mà còn là xây dựng một xã hội nhân văn, nghĩa tình, nơi mọi sự cống hiến cho Tổ quốc đều được trân trọng, ghi nhận và tiếp nối. Đó cũng chính là nguồn sức mạnh tinh thần để dân tộc Việt Nam vững vàng bước vào kỷ nguyên phát triển mới với niềm tin, khát vọng và trách nhiệm đối với lịch sử.