(HCMA4)- Chiều ngày 30/10/2026, tại Học viện Chính trị khu vực IV, Ban Chủ nhiệm Đề tài khoa học cấp Bộ trọng điểm giai đoạn 2025 - 2027 tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Ứng dụng chuyển đổi số trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa sông nước vùng đồng bằng sông Cửu Long”. Hội thảo nhằm làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về ứng dụng chuyển đổi số trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa sông nước vùng đồng bằng sông Cửu Long; đánh giá những kết quả đạt được, nhận diện khó khăn, hạn chế và đề xuất các giải pháp có tính khả thi, góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ xây dựng cơ chế, chính sách và thúc đẩy phát triển bền vững của vùng.
Tham dự và chủ trì Hội thảo có PGS,TS. Nguyễn Xuân Phong, Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực IV; TS. Hồ Thanh Hớn, Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực IV, Chủ nhiệm đề tài. Hội thảo còn có sự tham dự của đông đảo các nhà khoa học, nhà quản lý, chuyên gia và đại diện các địa phương trong vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Quang cảnh Hội thảo
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, PGS,TS. Nguyễn Xuân Phong nhấn mạnh, văn hóa sông nước là kết quả của quá trình cộng cư, lao động, sáng tạo và thích ứng lâu dài của các cộng đồng cư dân với hệ sinh thái sông ngòi, kênh rạch đặc trưng của vùng. Những giá trị văn hóa này không chỉ thể hiện qua không gian cư trú, giao thông đường thủy, chợ nổi, làng nghề, ẩm thực, tín ngưỡng, lễ hội mà còn được lưu giữ trong tri thức bản địa, ký ức cộng đồng và phương thức ứng xử với môi trường tự nhiên. Đây là nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần tạo nên bản sắc và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Tuy nhiên, trước tác động của biến đổi khí hậu, đô thị hóa, chuyển dịch lao động, thay đổi cơ cấu sinh kế và quá trình toàn cầu hóa, nhiều giá trị văn hóa truyền thống đang đứng trước nguy cơ suy giảm, mai một; không gian văn hóa bị thu hẹp, tri thức và kỹ năng bản địa có nguy cơ không được trao truyền đầy đủ giữa các thế hệ. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số mở ra những phương thức mới trong kiểm kê, số hóa, lưu trữ, quản lý, quảng bá và khai thác các giá trị văn hóa.
Tại Hội thảo, các tham luận và ý kiến trao đổi khẳng định, chuyển đổi số trong bảo tồn văn hóa sông nước không chỉ dừng lại ở số hóa tư liệu mà cần đổi mới phương thức quản lý, bảo tồn, quảng bá và phát huy giá trị văn hóa. Trong đó, dữ liệu số là nền tảng quan trọng, cần được xây dựng toàn diện, chuẩn hóa, cập nhật và kết nối giữa các địa phương; đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu, quyền sở hữu trí tuệ và quyền lợi của cộng đồng. Việc ứng dụng GIS, bản đồ số, công nghệ 3D, thực tế ảo, thực tế tăng cường và trí tuệ nhân tạo được xác định là hướng đi tiềm năng để phát triển các sản phẩm văn hóa số, bảo tàng số và du lịch văn hóa.
Đại biểu phát biểu tham luận tại Hội thảo
Bên cạnh những kết quả bước đầu, hoạt động chuyển đổi số tại các địa phương vẫn còn phân tán, thiếu đồng bộ; nguồn lực, hạ tầng và nhân lực chuyên môn còn hạn chế. Do đó, cần tăng cường liên kết vùng, phối hợp giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng; đặc biệt phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong tạo lập, lưu giữ, trao truyền và khai thác các giá trị văn hóa, từng bước hình thành hệ sinh thái văn hóa số vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Phát biểu tổng kết Hội thảo, TS. Hồ Thanh Hớn ghi nhận những tham luận, ý kiến trao đổi tâm huyết, trách nhiệm của các nhà khoa học và đại biểu. Kết quả Hội thảo đã góp phần làm rõ hơn cơ sở lý luận, thực tiễn về chuyển đổi số trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa sông nước; đồng thời gợi mở những định hướng quan trọng về xây dựng cơ sở dữ liệu, hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao năng lực số, phát triển sản phẩm văn hóa số và tăng cường liên kết vùng. Đồng chí nhấn mạnh, công nghệ không thể tự mình bảo tồn văn hóa; giá trị của chuyển đổi số phải được thể hiện ở khả năng kết nối di sản với cộng đồng, gắn bảo tồn với phát triển và bảo đảm các giá trị văn hóa tiếp tục được thực hành, sáng tạo, trao truyền qua các thế hệ.
Đại biểu chụp ảnh lưu niệm
Kết quả Hội thảo là nguồn tư liệu và luận cứ khoa học quan trọng phục vụ quá trình tiếp tục triển khai Đề tài khoa học cấp Bộ trọng điểm giai đoạn 2025 - 2027; đồng thời góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý và địa phương trong hoạch định chính sách, xây dựng chương trình, giải pháp ứng dụng chuyển đổi số gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa sông nước vùng đồng bằng sông Cửu Long trong thời gian tới.