(HCMA4) - Cách mạng Tháng Tám năm 1945 - thắng lợi của sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, khát vọng độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam và là nguồn cổ vũ các dân tộc bị áp ức bóc lột vùng dậy đánh đổ chủ nghĩa thực dân giành lại độc lập, tự do dân tộc.
Cách mạng Tháng Tám thành công là sự kiện có tầm quan trọng bậc nhất, là bước ngoặt vĩ đại trong lịch sử dân tộc Việt Nam, là mốc son chói lọi trong lịch sử phong trào đấu tranh cách mạng trên thế giới. Tuy nhiên, dưới góc độ quốc tế, tầm vóc của cuộc Cách mạng Tháng Tám của nhân dân Việt Nam không phải lúc nào cũng được đánh giá đầy đủ, vẫn có ý kiến quá nhấn mạnh yếu tố khách quan khi cho rằng thời điểm 1945 ở Việt Nam nói riêng và phần lớn khu vực Đông Nam Á nói chung xuất hiện cái gọi là “khoảng trống quyền lực”, thậm chí có ý kiến còn phủ nhận vai trò của Đảng Cộng sản Đông Dương và Việt Minh khi cho rằng “chưa bao giờ lên kế hoạch cho cuộc Cách mạng Tháng Tám”…
Do vậy, việc nghiên cứu thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám ở Việt Nam không chỉ minh chứng cho tính đúng đắn về đường lối lãnh đạo cách mạng của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh mà còn là sự đáp trả đanh thép trước những luận điệu xuyên tạc về giá trị của cuộc cách mạng này.
Cách mạng Tháng Tám - thắng lợi của sự dày công chuẩn bị, thắng lợi của đường lối cách mạnh đúng đắn của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh
Không khí Tổng khởi nghĩa ở Hà Nội hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngày 19/8/1945. (Ảnh: Tư liệu/TTXVN)
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám là kết quả của quá trình chuẩn bị lâu dài về đường lối, sự quyết tâm chính trị cao nhất. Ngay trong Cương lĩnh chính trị năm 1930, Đảng xác định rõ yêu cầu nhiệm vụ cách mạng Việt Nam là làm “tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản”, xác định nhiệm vụ giải phóng dân tộc là yêu cầu quan trọng hàng đầu của cách mạng nước ra. Khi Chiến tranh thế giới thứ II nổ ra, Hội nghị Trung ương sáu (11-1939) tiếp tục khẳng định yêu cầu của cuộc đấu tranh cách mạng là chống chiến tranh, đánh đổ đế quốc Pháp và phong kiến, giải phóng dân tộc Đông Dương, làm cho Đông Dương hoàn toàn độc lập, vấn đề giải phóng dân tộc tiếp tục được đặt lên trên hết. Đến Hội nghị Trung ương lần thứ tám (5-1941) tiếp tục khẳng định tính chất của cuộc cách mạng hiện giờ phải giải quyết vấn đề cần kíp là “dân tộc giải phóng”. Cùng với sự hoàn thiện trong chỉ đạo chiến lược cách mạng, Đảng còn chú ý chuẩn bị xây dựng phát triển lực lượng vũ trang cùng với tập hợp rộng rãi các lực lượng chính trị của quần chúng thông qua các hình thức Mặt trận.
Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh có những đoán định chính xác về thời cơ và có sự chỉ đạo chính xác về mặt chiến lược cách mạng cho thắng lợi Cách mạng Tháng Tám và cả thời cuộc sau năm 1945. Tại Hội nghị toàn quốc của Đảng tại Tân Trào (13-15/8/1945), ngay trước khi phát xít Nhật chính thức tuyên bố đầu hàng, Hội nghị nhận định “cơ hội rất tốt cho ta giành quyền độc lập đã tới”[1] và đưa ra quyết định có tính lịch sử là tổng khởi nghĩa giành chính quyền từ tay phát xít Nhật trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương. Mặt khác, tại hội nghị này, Đảng còn đặt ra yêu cầu Việt Nam phải cố gắng tránh tình huống đối mặt cùng một lúc với nhiều lực lượng quân Đồng minh kéo vào làm nhiệm vụ giải giáp phát xít nhưng thực chất là tiếp tay cho thực dân Pháp và những lực lượng phản động, dựng chính phủ tay sai gây bất lợi cho cách mạng nước ta.
Như vậy, không phải như những luận điệu xuyên tạc cho rằng: Đảng không có bất cứ một kế hoạch chuẩn bị nào cho thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám mà có thể nói, ngay từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã xác định rõ tính cấp thiết cần giải quyết của cách mạng Việt Nam, có sự chuẩn bị rất kỹ cho cuộc cách mạng diễn ra và thành công. Bên cạnh sự chuẩn bị về đường lối, Đảng còn tích cực xây dựng và phát triển lực lượng cách mạng nước ta, đảm bảo khi thời cơ chín muồi, với lực lượng chuẩn bị đầy đủ, cùng với quyết tâm chính trị cao nhất “dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập”[2] và sự chuẩn bị của Đảng không chỉ dừng lại ở thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 mà là sự vững vàng của nước Việt Nam mới sau năm 1945 trước sự dòm ngó của thực dân đế quốc.
Cách mạng tháng Tám- cuộc cách mạng truyền cảm hứng đối với phong trào cách mạng trên thế giới
Xét trong bối cảnh lịch sử lúc bấy giờ, có thể thấy Cách mạng Tháng Tám ở Việt Nam là một trong số ít cuộc cách mạng thành công sớm và triệt để nhất trong phong trào cách mạng ở các nước thuộc địa trong khu vực.
Trong giai đoạn chiến tranh thế giới thứ II diễn ra, hầu hết các quốc gia ở Đông Á, Đông Nam Á đã trở thành mục tiêu chiếm đóng của phát xít Nhật. Ngay từ rất sớm, kế hoạch “Nam tiến” được Nhật thi hành nhằm nhanh chóng chiếm lấy hệ thống thuộc địa của các nước phương Tây tại đây với mục tiêu làm chủ nguồn nhân lực, vật lực để phục vụ cho cuộc chiến tranh phát xít, đồng thời tạo thành “gọng kìm” phía Nam chi phối Trung Quốc. Với những suy tính đấy, trong một thời gian ngắn, chỉ trong vòng 5 tháng (12/1941 đến tháng 5/1942), Nhật loại bỏ hoàn toàn ách thống trị đã tồn tại hàng trăm năm của các nước thực dân phương Tây tại khu vực này như Pháp ở Đông Dương, Hà Lan ở Indonesia, Anh ở Mã Lai và Mỹ ở Philippines.
Dưới cách thống trị của phát xít Nhật, phong trào đấu tranh của nhân dân các nước thuộc địa khu vực Đông Nam Á diễn ra rất sôi nổi. Tuy nhiên, khi thời cơ thuận lợi từ cuộc chiến tranh thế giới thứ II mang đến, không nhiều quốc gia tận dụng được cơ hội này, trong số các quốc gia bị chiếm đóng bởi Nhật Bản, chỉ có Việt Nam, Indonesia và Trung Quốc là những tấm gương thành công nhất trong việc đánh đuổi phát xít, giành độc lập cho nước nhà. Còn đa phần các quốc gia còn lại, mặc dù lực lượng du kích kháng Nhật cũng đấu tranh rất sôi nổi nhưng khi phe phát xít đại bại, lưc lượng kháng chiến ở Mã Lai, Miến Điện lại “ngây thơ” tin vào những lời hứa hẹn của thực dân Anh, chấm dứt kháng chiến chống Nhật, nộp vũ khí, nhận một khoản tiền bồi thường và lời hứa trao trả độc lập sớm, hay ở Philippines, quân đội Mỹ đã quay trở lại ngay từ tháng 2/1945 cùng với chính phủ Osmena thân Mỹ, trong khi lực lượng kháng chiến chống Nhật Hukbalahap vẫn còn phân tán, chưa làm chủ được tình hình… Như vậy, cùng một thời cơ thuận lợi khách quan từ sự thất bại của phe phát xít trong cuộc chiến tranh thế giới nhưng không phải nước nào cũng tận dụng được cơ hội như Cách mạng Tháng Tám ở nước ta.
Thắng lợi của cuộc Cách mạng Tháng Tám ở Việt Nam đã truyền cảm hứng mạnh mẽ cho phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc trên thế giới.
Được truyền cảm hứng từ Cách mạng Tháng Tám ở Việt Nam, phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc diễn ra mạnh mẽ khắp nơi trên thế giới. Năm 1946, Ấn Độ giành được độc lập từ tay thực dân Anh, tại Trung Quốc cuộc cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản giành được thắng lơi, nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa ra đời ngày 1/10/1949, đất nước bước vào kỉ nguyên chủ nghĩa xã hội. Cùng với đó, phong trào giải phóng dân tộc ở các nước châu Phi cũng phát triển mạnh mẽ như Ai Cập (1952), Angieri (1954-1962)… Có thể nói, thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám cùng với phong trào giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa là sự báo hiệu về sự sụp đổ không thể tránh khỏi của chủ nghĩa thực dân kiểu cũ trên phạm vi thế giới.
Như vậy, thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã thể hiện đường lối chiến lược cách mạng đúng đắn của Đảng, phát huy cao độ sức mạnh của toàn thể dân tộc vùng lên đánh đổ chính quyền đế quốc và phong kiến, giành chính quyền về tay nhân dân “Lần đầu tiên trong lịch sử nhân dân ta được hoàn toàn giải phóng: đã phá tan cái xiềng xích nô lê thực dân, đã đập đổ cái chế độ thối nát của vua quan phong kiến, đã lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Từ đó nhân dân ta làm chủ nước nhà”[3]. Xét trên bình diện thế giới, thắng lợi Cách mạng Tháng Tám đã ảnh hưởng to lớn đối với phong trào giải phóng dân tộc, mở ra thời kỳ tan rã hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc trên phạm vi thế giới. Cách mạng Tháng Tám mãi là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam và nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới.
[1] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, Nxb CTQG, H, 2000, tập 7, tr.424.
[2] Võ Nguyên Giáp: Từ nhân dân mà ra, Nxb. Quân đội nhân dân, H, 1969, tr.212.
[3] Hồ Chí Minh toàn tập, Nxb CTQG, H, 2011, tập 10, tr.85.