Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 02/9/1945 để lại những giá trị trường tồn về độc lập, tự chủ, đại đoàn kết và lấy nhân dân làm gốc. Từ bài học nắm bắt thời cơ năm 1945, Việt Nam hôm nay phát huy nội lực, làm chủ khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo. Đó là nền tảng để khơi dậy khát vọng hùng cường, thịnh vượng, với thế hệ trẻ tiên phong.
Tháng Tám năm 1945, nhân dân Việt Nam đã nhất tề đứng lên giành chính quyền, làm nên thắng lợi vĩ đại của Cách mạng Tháng Tám. Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Hơn 80 năm đã trôi qua, nhưng tinh thần mùa thu độc lập luôn hiện diện và đi cùng trong hành trình phát triển đất nước. Điều gì làm nên sức sống ấy? Đó là những giá trị trường tồn: độc lập, tự chủ, đại đoàn kết, lấy dân làm gốc, nắm bắt thời cơ và phát huy nội lực.
Giá trị Cách mạng Tháng Tám 1945 những bài học và trường tồn cùng dân tộc Việt Nam
Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, mở ra kỷ nguyên mới cho lịch sử dân tộc. (Ảnh tư liệu nguồn Baolangson.vn)
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 để lại những giá trị có sức sống lâu bền đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ: “Chúng ta tiến lên xây dựng một nước xã hội chủ nghĩa tức là một nước có một cuộc đời ấm no, bình đẳng, tự do và độc lập, tức là nước Việt Nam hòa bình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh”[1]. Từ quyền tự quyết về chính trị năm 1945, yêu cầu tự chủ hôm nay được mở rộng sang kinh tế, khoa học - công nghệ, chuyển đổi số và năng lực cạnh tranh quốc gia. Quan điểm này tiếp tục được nhấn mạnh trong Văn kiện Đại hội XIV, khi đại đoàn kết toàn dân tộc, được xác định là nền tảng sức mạnh quốc gia [2, tr.36]. Đặc biệt, lấy “dân là gốc” vẫn là nguyên tắc xuyên suốt. “Nhân dân là trung tâm, là chủ thể, là mục tiêu, là động lực và là nguồn lực của phát triển. Mọi đường lối, chính sách phải hướng tới nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân”[2, tr.39]
Từ Cách mạng Tháng Tám 1945 đến chủ động nắm bắt thời cơ, kiến tạo một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ và phát triển.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 là minh chứng tiêu biểu cho nghệ thuật nhận diện, tạo dựng và chớp thời cơ, biến những điều kiện lịch sử thành sức mạnh để giành chính quyền. Bài học ấy vẫn nguyên giá trị trong bối cảnh Việt Nam đang đứng trước những cơ hội phát triển mới. Ngày nay, thời cơ được mở rộng từ thành tựu khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo đến hội nhập quốc tế, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tri thức. Nghị quyết Đại hội XIV xác định “khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số động lực trung tâm của sự phát triển” [2, tr.31], đồng thời nhấn mạnh yêu cầu nhận diện sớm, tận dụng mọi thuận lợi, thời cơ để phát triển nhanh, bền vững. Vấn đề không chỉ là nhận diện thời cơ, mà quan trọng hơn là chuẩn bị đủ năng lực để biến thời cơ thành động lực phát triển.
Phát huy sức mạnh dân tộc Việt Nam vươn mình trong kỷ nguyên mới
Từ thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 có thể thấy, sức mạnh của một dân tộc trước hết được tạo nên từ nội lực và ý chí tự lực, tự cường. Trong thời đại mới, nội lực quốc gia không chỉ là tiềm lực kinh tế, mà còn bao gồm con người, trí tuệ, văn hóa, thể chế, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc. Văn kiện Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu “khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hóa, con người thành nguồn lực nội sinh, động lực phát triển” [2, tr.26]. Phát huy nội lực không đồng nghĩa với khép mình, mà là chủ động kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại, tranh thủ hiệu quả các nguồn lực bên ngoài trên cơ sở giữ vững độc lập, tự chủ. Thế hệ trẻ cần trở thành lực lượng tiên phong trong học tập, sáng tạo, làm chủ khoa học - công nghệ và đóng góp vào sự phát triển đất nước. “Tăng cường giáo dục thế hệ trẻ Việt Nam về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, ý chí, khát vọng cống hiến, nêu cao trách nhiệm đối với đất nước, xã hội.” [3]
Từ khát vọng độc lập đến khát vọng Việt Nam hùng cường
Năm 1945, khát vọng lớn nhất của dân tộc Việt Nam là độc lập, tự do, là quyền được làm chủ vận mệnh và xây dựng tương lai của chính mình. Từ mùa thu lịch sử ấy, khát vọng dân tộc không ngừng được tiếp nối và phát triển trong những mục tiêu mới. Hôm nay, độc lập không chỉ được khẳng định bằng chủ quyền quốc gia, mà còn phải được hiện thực hóa bằng năng lực tự chủ, sức mạnh kinh tế, khoa học - công nghệ và chất lượng cuộc sống của nhân dân. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, nâng cao năng suất lao động và chất lượng nguồn nhân lực. “Điều này đặt ra yêu cầu đối với sự lãnh đạo kinh tế của Đảng phải hướng mạnh vào việc kiến tạo môi trường phát triển, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế; đồng thời, bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và phát triển bền vững” [4]
Thành phố Hồ Chí Minh - Trung tâm kinh tế hàng đầu của cả nước. Nguồn ảnh: Báo ảnh Việt Nam & Giang Đông Sơn
“Phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tập hợp, phát huy mọi nguồn lực, năng lực sáng tạo của Nhân dân và sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc” [2, tr.125]. Hơn 80 năm qua, mùa Thu độc lập vẫn ngân vang trong mỗi bước đi của dân tộc. Nếu năm 1945, cha ông nắm bắt thời cơ để giành lấy độc lập, tự do, thì hôm nay, thế hệ chúng ta phải biến khát vọng ấy thành tri thức, bản lĩnh và hành động, viết tiếp một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng./.
Tài liệu kham khảo:
1. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.12, tr. 251; t.15 tr.614.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Tập I, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2026.
3. Ban Chấp hành Trung ương: Dự thảo Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá XIII tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng (Hà Nội, ngày 14 tháng 10 năm 2025).
4. Hoàng Thị Quyên. (2026). Phát triển kinh tế đất nước theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/02/25/phat-trien-kinh-te-dat-nuoc-theo-nghi-quyet-dai-hoi-xiv-cua-dang/